در حال حاضر تنوع گونه های گیاهی در سراسر زاگرس مرکزی، بالغ بر 2000 گونه گیاهی است که از این میان حدود 1250 گونه در منطقه حفاظت شده دنا شناسایی شده اند که این رقم معادل 15.6 درصد گونه های کشور و بیش از گونه های 45 کشور جهان است. یافته های محققان همچنین نشان می دهد تعداد گونه های بومی گیاهی این منطقه حدود 60 گونه برآورد شده که این رقم از تعداد گونه های بومی 44 کشور دنیا بیشتر است . به طوریکه تعداد گونه های گیاهی بومی در کشور بلغارستان 53، رومانی 46، اتریش 35، عربستان 26 ، انگلستان 16، لهستان 11، سوئد 4، هلند 3، نروژ 3، دانمارک 2 و بلژیک تنها یک گونه بومی دارد و فنلاند نیز فاقد گونه های بومی است.تنوع در کوهستان‌های ما به دلیل کمربندهای متنوع ارتفاعی و همجواری اقلیم خشک و مرطوب در حد بسیار بالایی ظهور پیدا کرده است. قریب به 8 هزار گونه گیاهی در ایران می‌روید و قریب به دو هزار گونه از این گیاهان گونه‌های آندمیک و انحصاری هستند که در دیگر نقاط جهان وجود ندارد. اغلب رویشگاه‌های کوهستانی ایران دربرگیرنده این پوشش گیاهی است.

  چکیده

سد کارون 3 در آبان ماه 1383 آبگیری شد. انجام این پروژه آثار و نتایج فراوانی در حوزه های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و فنی در بر داشت. این تحقیق قبل از آبگیری سد به منظور جلوگیری از اثرات منفی سد سازی و استفاده از فرصتهای جدید، راهکارهای اجرایی در بخشهای مرتبط با منابع طبیعی مانند پوشش گیاهی، شیلات، دامداری و اکوتوریسم (توریسم طبیعی) ارائه گردید.  با توجه به پتانسیل موجود محلهای مناسب برای اجرای عملیات معرفی گردید. معرفی مکانهایی برای توسعه دامپروری صنعتی و نیمه صنعتی، توسعه زنبور داری، سازماندهی استفاده از تولیدات جنبی دام از پیشنهادات بخش دامداری بود. در بخش شیلات روشهای مناسب پرورش ماهی در منطقه و مناطق مناسب برای احداث استخرها و کانالهای بتونی معرفی گردید. مطالعات انجام شده نشان داد که قبل از احداث هر سدی علاوه بر در نظر گرفتن ملاحظات فنی ، اقتصادی و اجتماعی باید با مطالعه وضعبت طبیعی حوزه، فرصتها و چالشهای ناشی از اجرای سد در ارتباط با منابع طبیعی را شناسایی و برای آینده منطقه برنامه ریزی نمود.

واژه های کلیدی: توسعه پایدار، مدیریت یکپارچه،  سدسازی، منابع طبیعی، حوزه آبخیزسد کارون3.

چکیده متن سخنرانی دکتر قاسم مرتضایی فریزهندی در کنفرانس بین المللی سد و نیروگاه -سالن همایشهای بین المللی صداوسیما

انرژی های تجدیدپذیر، اساساً با طبیعت سازگاز بوده و آلودگی ندارند و چون تجدیدپذیرند پایانی برای آنها وجود ندارد. ویژگی های دیگر این منابع، پراکندگی و گستردگی آنها در تمام جهان، نیاز به فناوری پایین تر، انرژی های تجدیدپذیر را - به ویژه برای کشورهای در حال توسعه - ازجاذبه بیشتری برخوردار کرده هم ازاین رو، در برنامه ها وسیاست های بین المللی، از جمله در برنامه های سازمان ملل متحد، در راستای توسعه پایدار جهانی، نقش ویژه ای به منابع تجدیدپذیر انرژی محول شده است. اما سازگار کردن منابع تجدیدپذیر؛ با سیستم کنونی مصرف انرژی جهان، هنوز با مشکلاتی همراه است که برای حل آنها، حجم مهمی از تحقیقات علمی جهان را در دهه های اخیر به خود اختصاص داده است.
با توجه به فناوری کنونی بشر، انرژی هسته ای و انرژی برق آبی، دو نوع انرژی جانشین برای سوخت فسیلی می باشند. گفتنی است که پتانسیل برق آبی در جهان محدود بوده واز طرف دیگر انرژی اتمی نیز، تقریباً در تمامی اروپا، ساخت نیروگاه های اتمی متوقف شده است. کشور ایران از لحاظ منابع مختلف انرژی، یکی از غنی ترین کشورهای جهان محسوب می شود و از یک سو دارای منابع گسترده فسیلی نفت وگاز است و از سوی دیگر، دارای پتانسیل فراوان انرژی های تجدیدپذیر، همچون باد، ژئوترمال، خورشیدی و... می باشد. اما ایران، کشور کم آبی است و نیروگاه های آبی بزرگ، دارای پتانسیل محدودی هستند. لذا در چشم انداز دراز مدت جانشین دیگری غیر از تجدیدپذیری به عنوان منبع انرژی دیده نمی شود.
از منظری دیگر، هر انرژی به لحاظ فناوری ساخت وبهره برداری، مسائل زیست محیطی، ویژگی های فنی، امکان دستیابی، توزیع جغرافیایی و سایر ویژگی ها، دارای مشخصه های خاص خود است. بنابراین، تنوع استفاده از انرژی های مختلف، کشور را به لحاظ تأمین انرژی در وضعیت مطمئن تری قرار خواهد داد ولازم است فناوری آنها در کشورایجاد شود. البته، فناوری که به میزان زیادی متکی به صنعت، مواد اولیه منابع داخلی است خودبخود، محتاج ارز خارجی کمتری است و از سوی دیگر، فرصت های اشتغال و افزایش تولید داخلی را هموار می سازد. برای رسیدن به این هدف ها، لازم است نظام قیمت گذاری انواع حامل های انرژی، با توجه به هزینه واقعی آنها اصلاح شده و اقدامات اساسی جهت تشویق سرمایه گذاری بخش خصوصی صورت گیرد.

ضروری است دولت با پرداخت وام های دراز مدت، واگذاری یارانه های تخصیص یافته در بخش سوخت های فسیلی به سرمایه گذاری در بخش انرژی های تجدیدپذیر و فراهم آوردن امکان انتقال دانش فنی، زمینه های لازم را برای ساخت وتوسعه تأسیسات انرژی های گفته شده درکشور فراهم آورد.
چشم انداز انرژی و محیط زیست جهان تا سال 2030 آب وهوای زمین درنتیجه فعالیت های انسان، به ویژه در بخش انرژی، تغییرات بسیاری یافته است، عمده تغییرات آب وهوایی و زیست محیطی در جهان در سال های اخیر را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:

- میزان انتشارCO2 در، 200 سال گذشته 31 درصد افزایش یافته است.

- میزان انتشارCH4 از سال 1800 به دو برابر افزایش یافته است.

- دمای سطحی کره زمین در قرن گذشته نسبت به متوسط، 14 درجه سانتی گراد معمول، از 4/0تا 8/0 درجه افزایش یافته است.

- دهه 1990 به احتمال زیاد گرم ترین دهه در 100 سال گذشته بوده است.

- از دهه 1950، دمای حداقل درشب به دوبرابر دمای حداقل در روز افزایش یافته است.

- تعداد روزهای سرد سال، تقریباً برای تمام نواحی زمین درقرن گذشته کاهش یافته است.

کتاب مجموعه سوالات تشریحی ژئومرفولوژی کاربردی برای استفاده دانشجویان ارشد و دکترا منتشر شد...
سپاس و ستایش خداوند بلند مرتبه را که به لطف و عنایت بی‌کران او توفیق تالیف و تدوین کتاب  ژئومرفولوژی کاربردی حاصل آمد. از این رو در آغاز، کمترین ادب بندگی بجای آورده و یاد می‌کنیم آموزنده بی‌آموزگار را .

ژئومرفولوژی یکی از شاخه های جغرافیای طبیعی و از پایه های اساسی علوم جغرافیا است که با ایجاد پل و گذرگاهی با سایر رشته های علوم طبیعی و زمین پیوند خورده است .

 ژئومرفولوژی کاربردی پس از توصیف منطقی و ژنتیک پدیده ها و طبقه بندی موضوعات بر مبنای آن به تفسیر و توضیح علمی و منطقی آنها میپردازد. حالت ژنتیک پدیده ها یکی از مهمترین ویژگیهایی است که در ژئومرفولوژی نوین با اهمیت خاصی مورد توجه قرار میگیرد. جنبه کاربردی ژئومرفولوژی با همین خصوصیات ژنتیکی در ارتباط است، زیرا ژنتیک در ژئومرفولوژی، تدوین اصول و قواعد پیدایش اشکال مختلف ناهمواریها و شکل بندی و تحول بعدی آنها را به صورت منطقی و مستدل، امکان پذیر می سازد. تدوین این قواعد بر اساس تغییر پذیری اشکال زمین با آهنگ های متفاوت انجام می شود .کتابی که پیش رو دارید حاصل تلاشی مجدانه به منظور تدوین و تالیف دانسته ها و تجربیات نگارند گان است . این کتاب مطابق با آخرین یافته ها تالیف شده و مهم ترین هدف آن ارائه اطلاعات به علاقمندان است. نگارند گان تلاش ها و دلسوزی های پیشگامان ژئو مرفولوژی ایران را ارج نهاده و ضمن پاس داشت مقام آنان، انگیزه خود از تالیف کتاب نکات زیر میدانند؛

کتاب  مجموعه سوالات  ژئومرفولوژی کاربردی کوشیده است تا با رفع خلاء  های موجود در زمینه سوالات تشریحی به صورت طبقه بندی شده  مجموعه‌ای کامل از اطلاعات مرتبط با ارائه نکات مهم را در اختیار دانشجویان رشته‌های مهندسی منابع طبیعی ، محیط زیست ، عمران ،کشاورزی وجغرافیای طبیعی و دیگر علاقمندان قرار دهد.
همه ساله در آزمون‌های کارشناسی ارشد و دکتری رشته منابع طبیعی ، محیط زیست ، عمران و جغرافیای طبیعی و کشاورزی در این زمینه سوالات متعددی ارائه می‌گردد. متاسفانه عدم دسترسی دانشجویان به مجموعه‌ای مدون، موجب شده است تا آنها در برخی موارد از پاسخ‌گویی به این سوالات بازمانند. لذا نگارند‌گان ، به ارائه نمونه سوالات چندین سال متوالی از آزمون‌های مختلف پرداخته‌اند تا دانشجویان عزیز پس از مطالعه سوالات تشریحی  کتاب، آموخته‌های خود را با سوالات کنکوری بیازمایند.

-کتاب ژئومرفولوژی کاربردی شامل دوبخش و 11 فصل به شرح ذیل می باشد.
ژئومرفولوژی 1

فصل اول: مشخصات زمین
فصل دوم: تغییر شکل پوسته و تشکیل پستی و بلندی‏ها
فصل سوم: سنگها و ناهمواری‏های حاصل از آن
فصل چهارم: سنگ‏های متبلور و ناهمواری های آن
فصل پنجم: سنگ‏های آتشفشانی و ناهمواری های آن
فصل ششم: ناهمواری های ساخت‏های ساده و مرکب
فصل هفتم: فرسایش

ژئومرفولوژی 2

فصل اول: ویژگی های آب و هوای بیابانی             
فصل دوم: ژئومرفولوژی مناطق خشک و بیابانی ایران
فصل سوم: فرسایش بادی و ناهمواریهای ماسه ای
فصل چهارم: شناخت منطقه برداشت یا منشأ یابی رسوبات بادی   
سوالات کنکور

تألیف: مهندس ریحانه مسعودی- دکترقاسم مرتضایی فریزهندی
ناشر: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
  شابک978-600-102-243-2
از آنجا که دانسته‌های بشری مرز نمی‌شناسند و دانش نگارند‌گان نیز بی‌تناسب با فرموده حکیم عمر خیام نیست که؛
هرگز دل من ز علم محروم نشد                          کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز                  معلومم شد که هیچ، معلوم نشد
لذا از دانشجویان عزیز، همکاران گرامی و خوانندگان محترم استدعا داریم که با رهنمودهای ارزشمند خود ما را در جهت رفع نقایص احتمالی یاری نمایند.
جهت دانشجویان تخفیف ویژه داده می شود
داخلی150- Office:+98-21-88241550دکترقاسم مرتضایی فریزهندی
Mobil: +98-912-3030114

کتاب  مجموعه سوالات تشریحی هیدرولوژی کاربردی برای استفاده دانشجویان ارشد و دکترا منتشر شد...
سپاس و ستایش خداوند بلند مرتبه را که به لطف و عنایت بی‌کران او توفیق تالیف و تدوین کتاب های هیدرولوژی کاربردی  حاصل آمد. از این رو در آغاز، کمترین ادب بندگی بجای آورده و یاد می‌کنیم آموزنده بی‌آموزگار را .

 هیدرولوژی علم مطالعه آب بر روی کره زمین است و در مو رد پیدایش، چرخش و توزیع آب درطبیعت، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آب، واکنش های آب در محیط و ارتباط آن با موجودات زنده بحث می کند.امروزه این علم در طراحی و طرز عمل سازه های هیدرولیکی نظیر سدهای ذخیره ای و انحرافی، کانال های آبیاری و زهکشی و پل، مهندسی رودخانه و کنترل سیلاب،آبخیزداری، جاده سازی، طراحی تفرجگاه مسائل بهداشتی و فاضلاب شهری و صنعتی و زمینه های زیست محیطی بطور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد. کتابی که پیش رو دارید حاصل تلاشی مجدانه به منظور تدوین و تالیف دانسته ها و تجربیات نگارند گان در راستای بهبود و گسترش علوم هیدرولوژی کاربردی، کوشیده است تا با رفع خلاء کمبود سوالات تشریحی ، مجموعه ای کامل ازاطلاعات مرتبط با ارائه نکات مهم را در اختیار دانشجویان رشته های مهندسی منابع طبیعی ،کشاورزی ،جغرافیای طبیعی وشهری، عمران و دیگر علاقمندان قرار دهد . این کتاب مطابق با آخرین یافته ها تالیف شده و مهم ترین هدف آن ارائه اطلاعات جدید به علاقمندان است . نگارند گان تلاش ها و دلسوزی های پیشگامان هیدرولوژی کاربردی ایران را ارج نهاده و ضمن پاس داشت مقام آنان، انگیزه خود از تالیف کتاب فوق نکات زیر میدانند؛

کتاب هیدرولوژی کاربردی کوشیده است تا با رفع خلاء  های موجود در زمینه سوالات تشریحی به صورت طبقه بندی شده  مجموعه‌ای کامل از اطلاعات مرتبط با ارائه نکات مهم را در اختیار دانشجویان رشته‌های مهندسی منابع طبیعی ، محیط زیست ، عمران ،کشاورزی وجغرافیای طبیعی و دیگر علاقمندان قرار دهد.
همه ساله در آزمون‌های کارشناسی ارشد و دکتری رشته منابع طبیعی ، محیط زیست ، عمران و جغرافیای طبیعی و کشاورزی در این زمینه سوالات متعددی ارائه می‌گردد. متاسفانه عدم دسترسی دانشجویان به مجموعه‌ای مدون، موجب شده است تا آنها در برخی موارد از پاسخ‌گویی به این سوالات بازمانند. لذا نگارند‌گان ، به ارائه نمونه سوالات چندین سال متوالی از آزمون‌های مختلف پرداخته‌اند تا دانشجویان عزیز پس از مطالعه سوالات تشریحی  کتاب، آموخته‌های خود را با سوالات کنکوری بیازمایند.
-کتاب هیدرولوژی کاربردی شامل دوبخش و 12 فصل به شرح ذیل می باشد.
هیدرولوژی 1
 فصل اول: مقدمه و تعریف  
 فصل دوم: عوامل مهم هواشناسی در ارتباط با هیدرولوژی
 فصل سوم: تبخیر و تعرق   
 فصل چهارم: بارندگی       
 فصل پنجم: بررسی داده‏های بارش                                                       

فصل ششم:اندازه گیری آب(هیدرومتری)        
 هیدرولوژی 2
فصل اول: تجزیه و تحلیل آماری در هیدرولوژی          
فصل دوم: برآورد ارتفاع رواناب و دبی اوج سیل         
فصل سوم: هیدروگراف     
فصل چهارم: فیزیوگرافی حوزه            
فصل پنجم :کیفیت آب      
فصل ششم: بررسی حمل مواد با آب      
سوالات کنکور
 

تألیف: مهندس ریحانه مسعودی- دکترقاسم مرتضایی فریزهندی
ناشر: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
شابک978-600-102-242-5
-از آنجا که دانسته‌های بشری مرز نمی‌شناسند و دانش نگارند‌گان نیز بی‌تناسب با فرموده حکیم عمر خیام نیست که؛
هرگز دل من ز علم محروم نشد                          کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز                  معلومم شد که هیچ، معلوم نشد
لذا از دانشجویان عزیز، همکاران گرامی و خوانندگان محترم استدعا داریم که با رهنمودهای ارزشمند خود ما را در جهت رفع نقایص احتمالی یاری نمایند.
جهت دانشجویان تخفیف ویژه داده می شود
داخلی150- Office:+98-21-88241550دکترقاسم مرتضایی فریزهندی
Mobil: +98-912-3030114

در اثر احداث سدها و بالا آمدن آب دریاچه پشت آنها ، محیط دگرگون شده ، برخی از فرصتهای شغلی و منابع در آمد غیر منقول ، مانند کشاورزی از دست رفته و حتی مناطق مسکونی نیز تحت تأثیر آب قرار می گیرند ناگزیر برخی از سکنه مناطق مجاور سدها ، که منبع درآمد خود را از دست داده اند ، جهت  سکونت و ایجاد منبع جدید درآمدی مهاجرت خواهند کرد. یکی از حیطه های درآمد زایی برای مردم منطقه اکوتوریسم است . اکوتوریسم شکلی از توریسم است که تأثیر مخرب کمی روی طبیعت وارد می نماید و به صورت مستقیم و غیر مستقیم از طریق تأمین درآمد برای اهالی محلی باعث حفظ میراث طبیعی و حیات  وحش آن منطقه می گردد اکوتوریسم پایدار زمانی امکانپذیر است که سیاستها و برنامه توسعه توریسم با سیاستهای زیست محیطی سازگاری و هم خوانی داشته باشد. وجود دریاچه پشت سد ، چشم اندازهای طبیعی ، آثار تاریخی ( طبیعی و غیر طبیعی )فرهنگی ، می تواند نقش مهمی در توسعه همه جانبه و توسعة پایدار این مناطق  ایفا نماید.انواع تفرج به دو دسته تفرج متمرکزو گسترده تقسیم بندی می شود.. 

ورود مواد، ارگانیسم‌های زیستی و انرژی به درون خاک سبب تغییر کیفیت خاک شده و نهایتا باعث خارج شدن خاک از حالت طبیعی خود می‌گردد.  هرگاه در اثر فعالیت‌های انسان، خاک شرایطی پیدا کند که دیگر نتوان از آن به بهترین حالت بهره‌برداری کرد، در این حالت خاک آلوده شده است.  ماده شیمیایی یا طبیعی وارد شده به خاک که موجب تداخل در تعادل طبیعی خاک گردد، آلودگی نامیده می‌شود. مواد و ذرات جمع شده در طی مدت زمان زیاد در خاک به عنوان یک عامل مهم در آلودگی آبهای زیرزمینی کم عمق محسوب می‌شوند. از دیگر اثرات آلودگی خاک، بیابان‌زایی می‌باشد، چرا که آلودگی خاک باعث از بین رفتن پوشش گیاهی و کاهش رشد و نمو گیاهان می‌گردد که به مرور زمان باعث فرسایش خاک و بیابان‌زایی می‌شود. در بین آلودگی‌هایی که محیط‌زیست را تهدید می‌کند، آلودگی خاک به دلیل فراگیری اثرات زیان باری که هم برای محیط‌زیست و هم برای انسان دارد، مهم‌ترین نوع آلودگی محسوب می‌شود. اما از طرفی نیز توسعه و گسترش جوامع بشری بدون استفاده از مواد شیمیایی امکانپذیر نمی‌باشد. خاک با داشتن ویژگی‌هایی همچون تغلیظ و تسریع پلیمریزاسیون، حفاظت مولکلهای آلی از تجزیه شدن توسط پرتو فرابنفش، در اختیار قرار دادن فسفاتها و یونهای فلزی حد واسط، پایین نگه داشتن پتانسیل اسمزی آب، تامین قابلیت جذب نسبتا زیاد کاتیونهای اصلی در نسبتی مشابه با ترکیبات گیاهان و جانوران و تامین محلول غنی در کاتیونها زمینه پیدایش، تکامل و تداوم حیات را در طبیعت فراهم می‌کند

به دلایل متعددی از جمله ضعف آموزش، برخورد سطحی با علم و دانش در کشور، اشتغال به کارهای پردرآمد، غیر مولد و کم زحمت امروزه شاهد کیفیت نامطلوب و غیر خلاق نیروهای کار در جامعه هستیم. عدم تناسب تخصصها با پستهای اشغال شده، عدم تناسب رشته‌های تحصیلی با نیاز بازار کار و تراکم ناکارای نیروی کار در برخی سازمانهای دولتی از دیگر عوامل نامطلوب وضعیت کار در جامعه است. از طرفی ورود درآمدهای فراوان نفتی به اقتصاد کشور موجب شده است که امروزه بازار کار در جامعه خصوصاً در بخشهای کشاورزی و منابع طبیعی از تحرک و پویایی لازم برخوردار نباشد و بدلیل توجه ناکافی و عدم برنامه‌‌ریزی صحیح روز به روز شاهد افزایش شدت تخریب منابع طبیعی هستیم. از مهمترین پیامدهای این روند از بین رفتن زمینهای کشاورزی، منابع آب زیرزمینی و مسائل زیست محیطی است بنابراین می‌توان گفت حفظ و توجه به منابع طبیعی موجب توسعه بخش کشاورزی و در نتیجه توسعه اقتصادی کشور خواهد شد. به طور کلی منابع طبیعی از سرمایه‌های ملی هر کشوری محسوب می‌گردد و فقر بهره‌برداران از منابع طبیعی از عوامل عمده تخریب آنها به شمار می‌رسود، اگر نگوییم کشور ایران از لحاظ منابع طبیعی و مناظر دیدنی در سطح جهانی بی‌نظیر است به جرات می‌توان گفت که در این راستا کم نظیر است. متاسفانه ذخایر عظیم منابع طبیعی و مناظر جالب توجه ایران هنوز برای ایرانیان و جهانیان و حتی برنامه ریزان کشور بطور شایسته شناخته شده نیست. ایران با منابع پایه تولید قابل توجه که شامل 37 میلیون هکتار اراضی با قابلیت کشت آبی و دیم، حدود 400 میلیون متر مکعب منابع آبی که 130 میلیارد متر مکعب آن آب قابل تجدید است، 4/12 میلیون هکتار جنگلهای صنعتی و حفاظتی، 90 میلیون هکتار مراتع و ذخائر ژنتیکی عظیم، حداکثر توانسته است ضریب خودکفایی را به 85-80 درصد برساند. لذا اقتصادی نمودن بهره‌برداری از منابع خدادادی در راستای مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح می‌تواند ضمن بهبود معیشت بهره‌برداران و ایجاد اشتغال برای فارغ‌التحصیلان به حفاظت از محیط زیست نیز کمک شایانی نماید.